Khu xử lý rác Đa Phước nhiều khuất tất?

Khu Liên Hiệp Xử Lý Rác Đa Phước ở TP.HCM do Việt Kiều Mỹ đầu tư hoạt động từ cuối năm 2007, nếu lúc đầu báo chí Việt Nam tán tụng không hết lời, thì nay cũng chính các tờ báo ấy đang mở chiến dịch để chứng minh rằng, một vụ bê bối ô nhiễm môi trường kiểu Vedan đang diễn ra.
Nam Nguyên, phóng viên đài RFA
2009-09-12
Email
Ý kiến của Bạn
Share
In trang này

Một bãi rác trên đường phố Nam Định. AFP Photo/Hoang Dinh Nam.
Một bãi rác trên đường phố Nam Định. AFP Photo/Hoang Dinh Nam. Photo: RFA
Nhưng sự khác biệt ở đây là, ngân sách TP.HCM mỗi ngày phải chi cho công ty Việt kiều hơn 49 ngàn đô la phí xử lý rác, tuy nhiên hoạt động ở đây đã gây ô nhiễm môi trường khu vực xung quanh, ngoài ra công ty còn lén lút xả thẳng nước rỉ rác vô cùng độc hại ra sông Saigon.

Mùi hôi, nạn ruồi

Thật không gì rõ ràng hơn bằng chính những lời người dân địa phương kể lại với Biên Tập Viên Gia Minh của Đài RFA chúng tôi:

Cỡ 5 giờ chiều hôi thúi dữ lắm chịu không nổi, nay lại có ruồi nữa, dữ lắm. Hôi thì lúc nào cũng hôi, đưa học trò đi học là hôi quá trời. Ruồi thì bữa hôm bu lại quá trời đeo đặc sân vậy đó…

Từ đường siêu tốc xuống đây cách mấy cây mới tới bãi rác lận nhưng mưa xuống thúi chịu không nổi, gió bay xuống; còn mấy người ở gần đó chịu không nổi luôn. Ở đây xa thì không có ruồi nhưng mấy người ở gần thì ruồi đen thùi luôn…”

Ngày 9/9/2009 VietnamNet đưa bài “Bí mật phía sau bãi rác Đa Phước” kèm nhiều hình ảnh lên mạng. Nhà báo ghi nhận rằng, hoạt động từ ngày 1/11/2007 đến nay, Khu liên hợp chất thải rắn Đa Phước gọi tắt là bãi rác Đa Phước ở Huyện Bình Chánh TPHCM, đã nhận được không ít lời khen tặng từ những đoàn tham quan, giám sát. Trên thực tế, bãi rác Đa Phước được cho là có công nghệ hiện đại của Mỹ lại gây nhiều bức xúc cho người dân không chỉ về mùi xú uế, về nạn ruồi bùng phát vào mùa hè. Vì sao rác chỉ được chôn lấp, nhưng mỗi ngày TP.HCM phải trả cho Công ty TNHH Xử Lý chất thải rắn Việt Nam VWS hơn 49.000USD tiền xử lý. VietnamNet nói rằng loạt bài của mình sẽ giải mã những vấn đề vừa nói. Trước khi vào bài, VietnamNet đưa lên nhiều hình với lời chú thích là phóng viên của họ đã tiếp cận và ghi hình được luồng nước màu đỏ ở bãi rác Đa Phước nhiều lần được xả ào ào ra sông.

Cỡ 5 giờ chiều hôi thúi dữ lắm chịu không nổi, nay lại có ruồi nữa, dữ lắm. Hôi thì lúc nào cũng hôi, đưa học trò đi học là hôi quá trời. Ruồi thì bữa hôm bu lại quá trời đeo đặc sân vậy đó.

Một người dân địa phương

Trước khi tiếp tục bài báo ‘Bí mật phía sau bãi rác Đa Phước’ được VietnamNet đưa lên mạng ngày 9/9/2009. Chúng tôi lướt mạng ngược dòng thời gian và ghi nhận là cũng Vietnam Net ngày 9/2/2008 và ngày 12/2/2008 đã có 2 bài viết về cuộc đời của nhân vật người Mỹ gốc Việt mà phóng viên Nguyễn Thủy gọi là ‘Người tìm ngọc trong rác’ và ‘Ông vua chế biến rác ở Cali’. Trong bài Vietnam Net đã dẫn nhập: “nếu ví công nghệ, thị trường thế giới như biển lớn mà con thuyền Việt Nam đang hướng đến thì việc doanh nhân Việt Kiều David Dương Trung xây dựng khu liên hợp xử lý rác Đa Phước với qui trình công nghệ hiện đại nhất Việt Nam là một đóng góp lớn, rút ngắn con đường tiến ra biển lớn. Vietnam Net thêm rằng ông David Dương Trung đã đầu tư 90 triệu USD thực hiện dự án xây dựng khu liên hợp xử lý rác hiện đại nhất Việt Nam. Ông là chủ tịch hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc công ty California Waste Solution . UBND TP.HCM đã tặng bằng khen cho Việt Kiều David Dương Trung vì những đóng góp tích cực cho công cuộc xây dựng và phát triển của đất nước.

Vẫn theo bài viết cách đây hơn 1 năm trên VietnamNet, tháng 12/2005 ông David Dương chính thức nhận giấy phép đầu tư. Công ty TNHH xử lý chất thải rắn Việt Nam, tên tiếng Anh Vietnam Waste Solution, được khai sinh và là chủ đầu tư thực hiện dự án Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Đa Phước trên khu đất rộng 128ha. Từ tháng 11/2007, bãi rác Đa Phước tiếp nhận xử lý 3.000 tấn rác mỗi ngày tương đương 1/3 lượng rác thải của TP.HCM. Bãi rác Đa Phước ngoài khu chôn lấp ban đầu, khi hoàn thành đầy đủ sẽ có một nhà máy phân loại rác tái chế công suất 500 tấn/ngày, 1 nhà máy sản xuất phân hữu cơ công suất 100 tấn/ngày và 3 bãi chôn lấp rác hợp vệ sinh cùng với hệ thống thu và xử lý nước thải hoàn chỉnh.

Xả nước chưa xử lý ra sông

Đó là những chuyện của năm 2008. Ngày 9/9/2009 ViệtnamNet trong bài bí mật phía sau bãi rác Đa Phước đã bật mí nhiều sự kiện nghiêm trọng. Theo đó, bãi rác Đa Phước bốn mặt đều giáp sông. Mặt trước bãi rác nối với đường nhựa bằng một cây cầu và cổng chính duy nhất đi từ QL 50 vào bãi rác này được kiểm soát rất nghiêm ngặt. Do vậy theo VietnamNet, trong thời gian qua các đoàn tham quan giám sát bãi rác đều đi vào bằng cổng chính nên chỉ ghi nhận được khu vực mặt tiền của bãi rác này. Nhà báo cho rằng chủ đầu tư công ty VWS luôn mời các đoàn tham quan, giám sát đến nhà máy xử lý nước rỉ ra từ rác, để thấy nước sau khi qua xử lý chảy ra trong veo. Nhà báo cho rằng, đó chỉ là những hình ảnh hoạt động tốt đẹp ở mặt tiền, nên nhiều người có ấn tượng đây là một bãi rác đảm bảo vệ sinh môi trường, nước rỉ rác được xử lý tốt. Trong khi đó từ đầu năm 2009, dân chài địa phương đã thường xuyên thấy những luồng nước có màu đen sẫm ở khu vực gần bãi rác. Những luồng nước bẩn chưa qua xử lý này thường xuất hiện vào ban đêm hoặc lúc có trời mưa to. VietnamNet nói rằng phóng viên của họ trong vai dân chài vào những ngày mưa tháng 7/2009 vừa qua, đã nhiều lần dùng ghe tiếp cận được khu vực phía sau bãi rác và ghi hình được cảnh xe cuốc đào bờ cho nước từ hồ chứa chảy ào ào ra sông. Hồ nước xả ra sông có màu nâu đỏ. Đây là hồ nước lớn nhất nằm ở mặt sau bãi rác Đa Phước. Trở lại hồ chứa nước vừa nói vào đầu tháng 8/2009, phóng viên VietnamNet nhận thấy con mương thoát nước ra sông đã được lấp lại. Nhà báo ghi nhận được qua các báo cáo của các cơ quan chức năng là từ khi hoạt động đến nay, bãi rác Đa Phước tồn đọng một lượng lớn nước rỉ rác chưa được xử lý. Theo báo cáo của Phòng Quản Lý Chất Thải Rắn Sở TN-MT tính đến tháng 2/2009 bãi rác Đa Phước chỉ mới vận hành hệ thống xử lý nước rỉ rác 150mét khối/ngày, trong khi với lượng rác 3.000 tấn/ngày lượng nước rỉ rác phát sinh tương đương 800 mét khối mỗi ngày.

Trong một cuộc phỏng vấn của Gia Minh đài chúng tôi, GS Lê Huy Bá, Viện trưởng Viện Khoa Học Công Nghệ và Quản Lý Môi Trường thuộc Đại Học Công Nghiệp TP.HCM nhận xét rằng, công nghệ chôn lấp sạch ở bãi rác Đa Phước không có gì là mới mẻ với Việt Nam, ngoài chuyện cho thêm một ít vi sinh. Những vấn đề phát sinh xảy ra có thể là do có triệt để áp dụng đúng công nghệ hay không. Còn phần kiểm soát là không đầy đủ và chế tài vi phạm không gắt gao. GS Lê Huy Bá cho rằng nước rỉ từ bãi rác rất nguy hiểm, có chất độc hữu cơ, chất độc kim loại nặng và mùi rất hôi thối. GS nhấn mạnh:

Tôi cũng không hiểu tại sao người ta lại cho bãi rác quanh bờ sông cả; chuyện nước rỉ bãi rác chảy ra sông là chuyện rất dễ thôi.

GS Lê Huy Bá

Tôi cũng không hiểu tại sao người ta lại cho bãi rác quanh bờ sông cả; chuyện nước rỉ bãi rác chảy ra sông là chuyện rất dễ thôi. Nếu cô lập quanh bằng một cái đê hay một khoảng cây xanh thì còn được, còn ở đây bao quanh lại là những con sông thì nguy cơ lan truyền ô nhiễm rất dễ; thứ hai ngay cả qui hoạch tôi cho cũng là một sai lầm nữa.

VietnamNet trong bài báo ngày 9/9/2009 đã trích dẫn những báo cáo hồi tháng 3/2009 của Ban quản lý các khu liên hợp xác nhận rằng, họ không ghi nhận được quá trình hoạt động của bãi rác vì phía chủ đầu tư VWS không cho phép tiếp cận.

Tiền lãi đi về đâu?

Ngày 10/9/2009 VietnamNet đưa thêm một bài để tiếp tục điều gọi là giải mã những bí mật đằng sau khu liên hợp xử lý rác Đa Phước. Nhà báo ghi nhận rằng Bộ Kế Hoạch Đầu Tư nhiều lần phản đối dự án Đa Phước, dù sau đó đã cấp phép. Theo tính toán trên cơ sở dự án Đa Phước kéo dài 22 năm, thì giá thành xử lý rác là 16,4 USD/tấn rác trong khi một tập đoàn khác của Hoa Kỳ đưa ra đơn giá xử lý 5 USD/tấn rác.

Vietnam Net đặt vấn đề tiền lãi chảy đi đâu. Nhà báo ghi nhận tại kỳ họp HĐND TP.HCM ngày 8/7/2009 đại biểu Lê Thượng Mãn cho biết tính đến tháng 6/2009 tổng mức đầu tư dự án Đa Phước là 51 triệu USD dù chưa được kiểm toán. Trong khi đó, dù mới hoạt động từ 1/11/2007 đến nay, ngân sách TP.HCM đã chi trả cho VWS hơn 25 triệu USD. Nếu cộng thêm 9 triệu USD TP.HCM đã trả trước thì VWS đã nhận hơn 34 triệu USD. Như vậy với đơn giá 16,4 USD/tấn, dự kiến sau 22 năm bãi rác Đa Phước hoạt động, ngân sách TPHCM phải trả cho VWS trên 393 triệu USD, chưa kể đơn giá xử lý rác mỗi năm sẽ tăng 3% theo hợp đồng. VietnamNet kết luận rằng, nếu so với tỉ lệ lợi nhuận định mức về dịch vụ môi trường theo qui định của VN tối đa 4%, thì dự án Đa Phước có mức lợi nhuận quá lớn.

Xem toàn trang